Giai thoại đẹp về một sản vật quê nhà

Bánh tráng Bình Định
Giống như các tỉnh ở Trung bộ, bánh tráng là một loại thực phẩm có mặt hầu như trong các bữa ăn. Người ta bẻ bánh tráng thành từng miếng nhỏ cho vào tô canh, trở thành một thứ canh độc đáo. Ăn bánh tráng kèm với thức ăn khác là điều bình thường của cư dân nơi đây, nhưng là điều lạ lẫm với khách phương xa, nhất là khách Nam bộ.

Ăn bánh tráng kèm với thức ăn khác là điều bình thường của cư dân nơi đây, nhưng là điều lạ lẫm với khách phương xa, nhất là khách Nam bộ. Lần đầu tiên ăn theo kiểu này người miền Nam thấy "kỳ kỳ", nhưng khi đã "bắt bén" thì họ cảm thấy thích thú vì món ăn vừa tạo ra âm thanh vui tai vừa cho cảm giác giòn béo. Và không mấy chốc cái món ăn của người miền Trung đã thuyết phục khẩu vị luôn tìm hiểu những món ngon vật lạ của người đồng bằng Nam bộ.

Theo truyền thuyết và dã sử, bánh tráng miền Trung có mặt ở Bình Định từ khi nghĩa quân Tây Sơn chuẩn bị cho cuộc hành quân thần tốc tiêu diệt quân Mãn Thanh giải phóng Thăng Long trong những ngày đầu xuân Kỷ Dậu - 1789. Để cuộc hành quân đạt yêu cầu, vua Quang Trung được một vị tướng giỏi về hậu cần đảm trách phần lương thảo. Đó là Đô đốc Bùi Thị Xuân. Để binh sĩ đỡ mang vác lương thực cồng kềnh vừa nặng nề vừa không mất thời gian nấu nướng vừa đảm bảo bí mật, Bùi Thị Xuân đã có sáng kiến dùng bánh tráng làm lương khô. Nhờ thế mà cuộc hành quân ra Bắc được tiến hành nhanh lẹ. Thắng trận Đống Đa vang dội, cuộc liên hoan diễn ra cũng bằng những miếng bánh nổ giòn trong răng như tiếng pháo mừng vui chiến thắng trong cuộc khao quân. Có lẽ vì thế mà người Hà Nội nói riêng, người Bắc bộ nói chung, đều gọi đó là bánh Đống Đa, lâu dần gọi gọn lại là bánh đa.

Có lẽ vì thế mà đối với người Bình Định cũng như người dân các tỉnh miền Trung, bánh tráng là một loại thực phẩm quý. Bánh tráng có mặt trong bữa cơm ngày thường, nhưng trong những ngày giỗ chạp, cưới hỏi, ngày Tết,... bánh tráng vẫn giữ một địa vị trang trọng. Những chiếc bánh tráng nướng giòn được bẻ ăn khai vị sau khi nâng ly rượu đầu tiên. Đám tiệc nhà nào thiếu sự hiện diện của loại bánh đặc trưng này bị xem không phải là một đám tiệc "chính thống", vì "phi bánh tráng bất thành mâm cỗ"!

Ở Bình Định người ta sản xuất bánh tráng dưới nhiều dạng. Thường, bánh được làm bằng gạo nhưng để cho miếng ngon đa dạng hơn, người ta còn làm bánh bằng mì (sắn) và dừa. Bánh mì được làm bằng bột nhì, bột ba của khoai mì đã xát mịn, ngâm nước mấy ngày cho hết chất làm say người rồi đem tráng. Bánh tráng dừa thì bột gạo trộn với nước cốt dừa nạo. Bánh "trơn" ăn đã ngon nhưng người ta còn làm cho bánh béo ngậy và thơm bùi hơn bằng cách rắc thêm mè khi tráng bánh. Khi đi tàu xe ra Bắc vào Nam, qua đất Bình Định ở các ga tàu, bến xe Tam Quan, Bồng Sơn, Diêu Trì, Phú Tài,... khách đều có thể dễ dàng mua dăm ba ràng bánh tráng nước dừa làm quà cho người thân.
Sưu tầm